Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||

Sundarakanda
Sarga 41

The Sarga can be summarized as "પ્રમદાનનઃ બભંજ પ્રમદાવનં"; It says that the one who protects women (પ્રમદાનનઃ) destroyed the garden of pleasure for women ("પ્રમદાવનં").So, the protector of woman ( Sita), namely Hanuman destroyed the garden of pleasure of Ravana. That is the thrust of this Sarga

Hanuma entered Lanka in search of Sita, going around in an inconspicuous form (વૃષદંશકમાત્રઃ); so much so that Sita could not believe Hanuma offering to take her back to Rama, carrying her on his back. Hanuma who hid in the branches of Ashoka tree when Ravana entered the Ashoka grove, now goes about publicly destroying the pleasure garden primarily to attract attention of the same Ravana. It means that the story is taking a turn in this Sarga.

Now Slokas of forty first Sarga with meanings.

||Sloka 41.01||

સ ચ વાગ્ભિઃ પ્રશસ્તાભિઃ ગમિષ્યન્ પૂજિતસ્તયા|
તસ્માદ્દેશાદપક્રમ્ય ચિંતયામાસ વાનરઃ||41.01||

સ|| સઃ વાનરઃ પ્રશસ્થાભિઃ વાગ્ભિઃ પૂજિતઃ તસ્માત્ દેશાત્ અપક્રમ્ય ગમિષ્યન્ ચિંતયામાસ||

||Sloka meanings||

સઃ વાનરઃ - that Vanara
પ્રશસ્થાભિઃ વાગ્ભિઃ પૂજિતઃ -
having been honored with choicest words
તસ્માત્ દેશાત્ અપક્રમ્ય -
going from that place
ગમિષ્યન્ ચિંતયામાસ -
started thinking about

||Sloka summary||

"That Vanara having been honored with choicest words , started thinking about going from that place." ||41.01||

||Sloka 41.02||

અલ્પશેષમિદં કાર્યં દૃષ્ટેયમસિતેક્ષણા|
ત્રીન્ ઉપાયાનતિક્રમ્ય ચતુર્થ ઇહ વિદ્યતે||41.02||

સ|| ઇદં કાર્યં અલ્પશેષં (અસ્તિ)| અયં અસિતેક્ષણા દૃષ્ટા| ત્રીન્ ઉપાયાન્ અતિક્રમ્ય ઇહ ચતુર્થ વિદ્યતે|

||Sloka meanings||

ઇદં કાર્યં અલ્પશેષં (અસ્તિ) -
very little work is remaining.
અયં અસિતેક્ષણા દૃષ્ટા -
this black-eyed lady has been seen
ત્રીન્ ઉપાયાન્ અતિક્રમ્ય -
beyond the three strategies here
ઇહ ચતુર્થ વિદ્યતે -
there is a fourth strategy

||Sloka summary||

"This black-eyed lady has been seen. Very little work is remaining. Beyond the three strategies here there is a fourth strategy" ||41.02||

||Sloka 41.03||

ન સામ રક્ષસ્સુ ગુણાય કલ્પતે
ન દાનમર્થોપચિતેષુ યુજ્યતે|
નભેદસાધ્યા બલદર્પિતા જનાઃ
પરાક્રમસ્ત્વેવ મમેહ રોચતે||41.03||

સ|| રક્ષસ્સુ સામ ગુણાય ન કલ્પતે| અર્થોપચિતેષુ દાનં ન યુજ્યતે| બલદર્પિતાઃ જનાઃ ભેદ સાધ્યાઃ ન | ઇહ મમ પરાક્રમસ્ત્વેવ રોચતે||

||Sloka meanings||

રક્ષસ્સુ સામ ગુણાય ન કલ્પતે -
with Rakshasas negotiation is of no use
અર્થોપચિતેષુ દાનં ન યુજ્યતે -
being wealthy gifts also will not work
બલદર્પિતાઃ જનાઃ ભેદ સાધ્યાઃ ન -
for people proud of their strength dissension will not work
ઇહ મમ પરાક્રમસ્ત્વેવ રોચતે -
here only my valor will work

||Sloka summary||

"With Rakshasas negotiation is of no use. Being wealthy ' gifts also will not work. For people proud of their strength dissension will not work. Here only my valor will work." ||41.03||

||Sloka 41.04||

ન ચાસ્ય કાર્યસ્ય પરાક્રમા દૃતે
વિનિશ્ચયઃ કશ્ચિદિહોપપદ્યતે|
હતપ્રવીરાહિ રણેહિ રાક્ષસાઃ
કથંચિદીયુર્યદિહાદ્ય માર્દવમ્||41.04||

સ|| ઇહ અસ્ય કાર્યસ્ય પરાક્રમાત્ ઋતે વિનિશ્ચયઃ કશ્ચિત્ ન ઉપપદ્યતે| યત્ રણે હતપ્રવીરાઃ રાક્ષસાઃ અદ્ય ઇહ કથંચિત્ માર્દવં ઈયુઃ||

||Sloka meanings||

ઇહ અસ્ય કાર્યસ્ય -
here for this task
પરાક્રમાત્ ઋતે વિનિશ્ચયઃ -
other than valor any other decision
કશ્ચિત્ ન ઉપપદ્યતે -
nothing else will hold
યત્ અદ્ય રણે હતપ્રવીરાઃ રાક્ષસાઃ -
if today a few strong Rakshasas are killed
ઇહ કથંચિત્ માર્દવં ઈયુઃ -
somehow they may soften and yield
.
||Sloka summary||

"Here for this task other than valor nothing else will hold. If I kill a few strong ones they may soften and yield." ||41.04||

||Sloka 41.05||

કાર્યે કર્મણિ નિર્દિષ્ટે યો બહૂન્યપિ સાધયેત્|
પૂર્વકાર્યાવિરોધેન સ કાર્યં કર્તુ મર્હતિ||41.05||

સ|| કાર્યે કર્મણિ નિર્દિષ્ટે યઃ પૂર્વકાર્યા વિરોધેન બહૂણ્યપિ સાધયેત્ સઃ કાર્યં કર્તું અર્હતિ||

||Sloka meanings||

કાર્યે કર્મણિ નિર્દિષ્ટે -
a work to be performed is entrusted
યઃ પૂર્વકાર્યા વિરોધેન -
without affecting the earlier work
બહૂણ્યપિ સાધયેત્ -
one who achieves many other tasks
સઃ કાર્યં કર્તું અર્હતિ -
he is the one who is fit to do the work

||Sloka summary||

"When a work is entrusted one who achieves many without affecting the earlier work is the one who is fit to do the work." ||41.05||

||Sloka 41.06||

ન હ્યેક સાધકો હેતુઃ સ્વલ્પસ્યાપીહ કર્મણઃ|
યોહ્યર્થં બહુધા વેદ સ સમર્થોsર્થ સાધને||41.06||

સ|| ઇહ સ્વલ્પસ્ય અપિ કર્મણઃ સાર્ધકઃ હેતુઃ એકઃ ન હિ | યઃ અર્થં બહુધા વેદ સઃ અર્થસાધને સમર્થઃ ||

||Sloka meanings||

ઇહ સ્વલ્પસ્ય અપિ કર્મણઃ -
here for achieving even a small task
સાર્ધકઃ હેતુઃ એકઃ ન હિ -
to be effective there is no one way
યઃ અર્થં બહુધા વેદ -
one who knows the many ways
સઃ અર્થસાધને સમર્થઃ-
he is capable to achieve the task

||Sloka summary||

"Here for achieving a small task effectively there is no one way. One who knows many ways is capable." ||41.06||

||Sloka 41.07||

ઇહૈવ તાવત્કૃતનિશ્ચયો હ્યહં
યદિ વ્રજેયં પ્લવગેશ્વરાલયમ્|
પરાત્મ સમ્મર્થવિશેષતત્ત્વવિત્
તતઃ કૃતં સ્યાન્ મમભર્તૃશાસનમ્||41.07||

સ|| અહં ઇહૈવ તાવત્ પરાત્મસમ્મર્દવિશેષતત્ત્વવિત્ પ્લવગેશ્વરાલયંવ્રજેયં યદિ તતઃ મમ ભર્તૃ શાસનં કૃતં સ્યાત્ ||

||Sloka meanings||

અહં ઇહૈવ તાવત્ - from here itself
પરાત્મસમ્મર્દવિશેષતત્ત્વવિત્ -
understanding the difference between the strength of the enemy forces and our strength
પ્લવગેશ્વરાલયં વ્રજેયં યદિ -
go to the abode of Vanara king
તતઃ મમ ભર્તૃ શાસનં કૃતં સ્યાત્-
then the orders of my lord are well executed.

||Sloka summary||

"Here itself if I go to the abode of Vanaras after understanding the difference between the strength of the enemy forces and our strength in war, then the orders of my lord are well executed."||41.07||

||Sloka 41.08||

કથં નુ ખલ્વદ્ય ભવેત્સુખાગતં
પ્રસહ્ય યુદ્ધં મમરાક્ષસૈઃ સહ|
તથૈવ ખલ્વાત્મબલં ચ સારવત્
સમાનયેન્માં ચ રણે દશાનનઃ||41.08||

સ|| અદ્ય મમ રાક્ષસૈઃ સહ પ્રસહ્ય યુદ્ધં કથં નુ સુખાગતં ભવેત્| તથૈવ આત્મબલં ચ સારવત્ સઃ દશાનનઃ ચ મામ્ રણે સમાનયેત્||

Tilaka Tika says- અદ્ય મમ ઇહ આગમનં ગમનં સુખાગતં સુખફલક્રમાગમનં કથં ભવેત્ , તથા રાક્ષસૈઃ સહ પ્રસહ્ય સ્વયમેવ બલાકૃત્ય યુદ્ધં ચ કથં મમ ભવેત્|

||Sloka meanings||

અદ્ય મમ સુખાગતં કથં નુ -
today how to make coming here happy?
રાક્ષસૈઃ સહ પ્રસહ્ય યુદ્ધં સારવત્ ભવેત્ -
fierce battle with Rakshasa must be made to happen
તથૈવ સઃ દશાનનઃ - only then the ten-headed one
રણે મામ્ ચ આત્મબલં ચ સમાનયેત્ -
in the battle will know my strength

||Sloka summary||

How to engage in a war with Rakshasas today ? How to have a happy ending ? That ten ten-headed will gauge his strength and ours in that way only

||Sloka 41.09||

તતઃ સમાસાદ્ય રણે દશાનનં સમંત્રિવર્ગં સબલં સયાયિનમ્|
હૃદિ સ્થિતં તસ્ય મતં બલં ચ વૈ સુખેન મત્વાહ મિતઃ પુનર્વ્રજે||41.09||

સ|| તતઃ સમંત્રિવર્ગં સબલપ્રયાયિનં દશાનનં રણે સમાસાદ્ય તસ્ય હૃદિ સ્થિતં મતં બલં ચૈવ મત્ત્વા અહમ્ ઇતઃ સુખેન પુનઃ વ્રજે||

Tilaka Tika says - સયાયિનં સસારથિં

||Sloka meanings||

તતઃ સમંત્રિવર્ગં સબલં સયાયિનમ્ -
then the army with the ministers and charioteers
અપ્પુડુ મંત્રિવર્ગમુતો કૂડિન સૈન્યમુનુ
દશાનનં રણે સમાસાદ્ય -
facing Ravana in the battle
તસ્ય હૃદિ સ્થિતં મતં બલં ચૈવ મત્ત્વા -
knowing his strength and his mind
અહમ્ ઇતઃ સુખેન પુનઃ વ્રજે -
I can happily go back from here.

||Sloka summary||

"Then after finding out the strength of the ten-headed with his army chiefs marching forward and his mind along with his ministers, I can happily go from here."||41.09||

||Sloka 41.10||

ઇદમસ્ય નૃશંસસ્ય નંદનોપમમુત્તમં|
વનં નેત્રમનઃ કાંતં નાનાદ્રુમલતાયુતમ્||41.10||

સ|| નૃશંસસ્ય અસ્ય ઇદં નેત્રમનઃ ક્રાંતં નાનાદ્રુમલાયુતં ઉત્તમં વનં નંદનોપમં ||

||Sloka meanings||

નૃશંસસ્ય અસ્ય - wicked one's
ઇદં નેત્રમનઃ ક્રાંતં -
this grove is a feast to the eyes
ઉત્તમં વનં નંદનોપમં-
best grove similar to Nandana vanam
નાનાદ્રુમલાયુતં -
with different kinds of trees and creepers

||Sloka summary||

"This wicked one's Ashoka grove is a feast to the eyes and mind with different kinds of trees creepers and is like the Nandana grove." ||41.10||

||Sloka 41.11||

ઇદં વિધ્વંસયિષ્યામિ શુષ્કં વનમિવાનલઃ|
અસ્મિન્ ભગ્ને તતઃ કોપં કરિષ્યતિ દશાનનઃ||41.11||

સ|| શુષ્કં વનં અનલઃ ઇવ ઇદં વિધ્વંસયિષ્યામિ| અસ્મિન્ ભગ્ને તતઃ દશાનનઃ કોપં કરિષ્યતિ||

||Sloka meanings||

ઇદં શુષ્કં વનં - this dried forest
અનલઃ ઇવ વિધ્વંસયિષ્યામિ -
will destroy this like fire
અસ્મિન્ ભગ્ને -
when this is devastated
તતઃ દશાનનઃ કોપં કરિષ્યતિ -
the ten-headed will be angry

||Sloka summary||

"Like a dried forest is destroyed by the fire, I will destroy this garden. When this is devastated the ten-headed will be angry."||41.11||

||Sloka 41.12||

તતોમહત્ સાશ્વમહારથદ્વિપં બલં સમાનેષ્યતિ રાક્ષસાધિપઃ|
ત્રિશૂલકાલાયસપટ્ટિ સાયુધમ્ તતોમહત્ યુદ્ધમિદં ભવિષ્યતિ||41.12||'

સ|| તતઃ રાક્ષસાધિપઃ સાશ્વમહારથદ્વિપં મહત્ ત્રિશૂલકાલાયસપટ્ટિ સાયુધં બલં સમાનેષ્યતિ | તતઃ ઇદં મહત્ યુદ્ધં ભવિષ્યતિ||

Tilaka Tika says- સમાનેષ્યતિ મમ પ્રતિ યુદ્ધાય પ્રાપયિષ્યતિ| અતએવ તતઃ તસ્મિન્ સમયે મહદ્યુદ્ધં ભવિષ્યતિ|

||Sloka meanings||

તતઃ રાક્ષસાધિપઃ -
then the king of Rakshasas
મહત્ સાશ્વમહારથદ્વિપં -
great force with horses' chariots and elephant
ત્રિશૂલકાલાયસપટ્ટિ સાયુધં -
armed with tridents and spears.
બલં સમાદેક્ષ્યતિ - send army
તતઃ ઇદં મહત્ યુદ્ધં ભવિષ્યતિ -
then a great war will ensue

||Sloka summary||

"Then the king of Rakshasas will send a great force with horses' chariots and elephants armed with tridents and spears. Then a great war will ensue." ||41.12||

||Sloka 41.13||

અહં તુ તૈઃ સંયતિ ચંડવિક્રમૈઃ સમેત્ય રક્ષોભિરસહ્યવિક્રમઃ|
નિહત્ય તદ્રાવણચોદિતં બલં સુખં ગમિષ્યામિ કપીશ્વરાલયમ્||41.13||

સ|| અહં તુ ચણ્ડવિક્રમૈઃ તૈઃ રક્ષોભિઃ સંયતિ સમેત્ય અસહ્યવિક્રમઃ રાવણચોદિતં તત્ બલં નિહત્ય સુખમ્ કપીશ્વરાલયં ગમિષ્યામિ||

||Sloka meanings||

તૈઃ ચણ્ડવિક્રમૈઃ રક્ષોભિઃ સંયતિ સમેત્ય -
colliding in fight with Rakshasas of fierce strength
અસહ્યવિક્રમઃ રાવણચોદિતં તત્ બલં નિહત્ય -
after destroying that army of irresistible valor sent by Ravana
અહં સુખમ્ કપીશ્વરાલયં ગમિષ્યામિ -
happily to the abode of Vanaras

||Sloka summary||

"Then colliding in fight with Rakshasas of fierce strength, after destroying that army of irresistible valor sent by Ravana, I can go happily to the abode of Vanaras." ||41.13||

||Sloka 41.14||

તતો મારુતવત્ ક્રુદ્ધો મારુતિર્ભીમવિક્રમઃ|
ઊરુવેગેન મહતા દ્રુમાન્ ક્ષેપ્તુ મથારભત્||41.14||

સ|| તતઃ ભીમવિક્રમઃ મારુતિઃ કૃદ્ધઃ અથ મહતા ઊરુવેગેન મારુતવત્ દ્રુમાન્ ક્ષેપ્તું આરભત્ ||

||Sloka meanings||

તતઃ ભીમવિક્રમઃ મારુતિઃ કૃદ્ધઃ -
then the fierce warrior Maruti being furious
અથ મહતા ઊરુવેગેન -
with great speed sprung from his thighs
મારુતવત્ દ્રુમાન્ ક્ષેપ્તું આરભત્ -
began uprooting the trees like fierce wind

||Sloka summary||

"Then the fierce warrior Maruti being furious started uprooting the trees with speed sprung from his thighs."||41.14||

||Sloka 41.15||

તતસ્તુ હનુમાન્ વીરો બભંજ પ્રમદાવનં|
મત્તદ્વિજસમાઘુષ્ટં નાનાદ્રુમલતાયુતમ્||41.15||

સ|| તતઃ વીરઃ હનુમાન્ મત્તદ્વિજસમાઘુષ્ટં નાનાદ્રુમલાયુતં પ્રમદાવનં બભંજ||

||Sloka meanings||

તતઃ વીરઃ હનુમાન્ -
then valiant Hanuman
મત્તદ્વિજસમાઘુષ્ટં -
inhabited by intoxicated birds
નાનાદ્રુમલાયુતં -
with a variety of trees and creepers
પ્રમદાવનં બભંજ -
destroyed beautiful garden meant for women folk.

||Sloka summary||

"Then Hanuman destroyed the beautiful garden meant for women folk, with a variety of trees and creepers and inhabited by intoxicated birds." ||41.15||

||Sloka 41.16||

તદ્વનં મથિતૈર્વૃક્ષૈઃ ભિનૈશ્ચ સલિલાશયૈઃ|
ચૂર્ણિતૈઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ બભૂવા પ્રિયદર્શનમ્||41.16||

સ|| તત્ વનં મથિતૈઃ વૃક્ષૈઃ ભિન્નૈઃ સલિલાશયૈઃ ચૂર્ણિતૈઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ અપ્રિયદર્શનં બભૂવ|

||Sloka meanings||

તત્ વનં મથિતૈઃ વૃક્ષૈઃ -
that grove with destroyed trees
ભિન્નૈઃ સલિલાશયૈઃ -
with breached ponds
ચૂર્ણિતૈઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ -
powdered mountain peaks
અપ્રિયદર્શનં બભૂવ -
became ugly looking

||Sloka summary||

"That grove with destroyed trees, breached ponds, and powdered mountain peaks became ugly looking." ||41.16||

||Sloka 41.17, 18||

નાના શકુંતવિરુતૈઃ પ્રભિન્નૈઃ સલિલાશયૈઃ|
તામ્રૈઃ કિસલયૈઃ ક્લાંતૈઃ ક્લાંતદ્રુમલતાયુતમ્||41.17||
ન બભૌ તદ્વનં તત્ર દાવાનલહતં યદા|
વ્યાકુલાવરણા રેજુઃ વિહ્વલા ઇવ તા લતાઃ||41.18||

સ|| ક્લાંતદ્રુમલતાયુતં તત્ વનં નાનાશકુંતવિરુતૈઃ પ્રભિન્નૈઃ સલિલાસયૈઃ ક્લાંતૈઃ તામ્રૈઃ કિસલયૈઃ દાવાનલહતં યદા તાઃ લતાઃ વિહ્વલાઃ ઇવ રેજુઃ||

||Sloka meanings||

ક્લાંતદ્રુમલતાયુતં તત્ વનં -
that grove with wilted trees and creepers
નાનાશકુંતવિરુતૈઃ -
with birds shrieking in different kinds of sounds
પ્રભિન્નૈઃ સલિલાસયૈઃ -
with ponds of water breached
ક્લાંતૈઃ તામ્રૈઃ કિસલયૈઃ -
with tender coppery shoots withered
દાવાનલહતં યદા -
as though burnt by forest fire
તાઃ લતાઃ વિહ્વલાઃ ઇવ રેજુઃ-
creepers looked like women shivering in fear with their robes disarrayed

||Sloka summary||

"With wilted trees and creepers, with birds shrieking with different kinds of sounds with ponds of water breached , and with tender coppery shoots withered, the garden looked as though burnt by forest fire and climbers looked like women shivering in fear with their robes disarrayed."||41.17,18||

||Sloka 41.19||

લતાગૃહૈઃ ચિત્રગૃહૈશ્ચ નાશિતૈઃ મહોરગૈર્વ્યાળ મૃગૈશ્ચ નિર્દુતૈઃ|
શિલાગૃહૈરુન્મધિતૈઃ તથા ગૃહૈઃ પ્રણષ્ટરૂપં તદભૂન્મહત્ વનમ્||41.19||

સ|| મહત્ તત્ વનં નાશિતૈઃ લતાગૃહૈઃ ચિત્રગૃહૈઃ નિર્ધુતૈઃ મહોરગૈઃ વ્યાલમૃગૈશ્ચતથા ઉન્મથિતૈઃ શિલાગૃહૈઃ ગૃહૈઃ પ્રણષ્ટ રૂપં અભૂત્ ||

Govindaraja Tika says- નિર્ધૂતૈઃ પીડિતૈઃ

||Sloka meanings||

નાશિતૈઃ લતાગૃહૈઃ ચિત્રગૃહૈઃ -
with destroyed with arbors and picture galleries
નિર્ધુતૈઃ મહોરગૈઃ વ્યાલમૃગૈશ્ચ -
with huge serpents and animals scattered
તથા ઉન્મથિતૈઃ શિલાગૃહૈઃ ગૃહૈઃ -
with stone houses and sheds destroyed
તત્ મહત્ વનં - the great garden
પ્રણષ્ટ રૂપં અભૂત્ - lay destroyed

||Sloka summary||

"The great garden lay destroyed with arbors and picture galleries ruined huge serpents and animals scattered , stone houses and sheds destroyed."||41.19||

||Sloka 41.20||

સા વિહ્વલા શોકલતાપ્રતાના વનસ્થલીશોકલતાપ્રતાના|
જાતા દશાસ્યપ્રમદાવનસ્ય કપેર્બલાદ્દિ પ્રમદાવનસ્ય||41.20||

સ||દશાસ્ય પ્રમદાવનસ્ય વનસ્થલીશોકલતાપ્રતાના પ્રમદાવનસ્ય કપેઃ બલાત્ વિહ્વલા શોકલતાપ્રતાના જાતા||

દશાસ્ય પ્રમદાવનસ્ય - રાવણસ્ય પ્રમદા વનિતા વિહારોચિત વનસ્ય
પ્રમદાવનસ્ય કપેઃ પ્રમદા આવનસ્ય કપેઃ બલાત્

||Sloka meanings||

શાસ્ય પ્રમદાવનસ્ય -
of the pleasure garden of Ravana women
વનસ્થલીશોકલતાપ્રતાના -
the creepers of that grove which lay spread
પ્રમદાવનસ્ય કપેઃ બલાત્ -
with the force of the Vanara who set out to protect the lady
વિહ્વલા શોકલતાપ્રતાના જાતા -
the creepers appeared like agitated

||Sloka summary||

"The creepers of the pleasure garden of Ravana totally destroyed by the Vanara who set out to protect the lady appeared as though they were agitated at their fate." ||41.20||

||Sloka 41.21||

સ તસ્ય કૃતાર્થપતેર્મહાકપિઃ મહદ્વ્યળીકં મનસો મહાત્મનઃ|
યુયુત્સુરેકો બહુભિઃ મહાબલૈઃ શ્રિયા જ્વલન્ તોરણમાસ્થિતઃ કપિઃ||21||

સ|| સઃ મહાકપિઃ મહાત્મનઃ તસ્ય અર્થપતેઃ મનસઃ મહત્ વ્યલીકં કૃત્વા મહાબલૈઃ બહુભિઃ એકઃ યુયુત્સુઃ શ્રિયાજ્વલન્ તોરણમ્ આસ્થિતઃ||

Govindaraja Tika says - અર્થપતેઃ રાજ્ઞો રાવણસ્ય| મનસઃ વ્યલીકં કૃત્વા અપ્રિયં કૃત્વા|યુયુત્સુઃ યોદ્ધમિછ્છુઃ|તોરણં ઉદ્યાન બહઃ દ્વારમ્ આસ્થિતઃ|

||Sloka meanings||

સઃ મહાકપિઃ મહાત્મનઃ -
the great soul Vanara
તસ્ય અર્થપતેઃ મનસઃ -
in the mind of the ruler of wealth
મહત્ વ્યલીકં કૃત્વા-
having created unpleasantness
મહાબલૈઃ બહુભિઃ એકઃ યુયુત્સુઃ -
ready to fight single handedly many warriors
શ્રિયાજ્વલન્ તોરણમ્ આસ્થિતઃ -
stood at the archway glowing with energy

||Sloka summary||

" Having created unpleasantness for the ruler of wealth, the great Vanara glowing with energy, stood at the archway ready to fight single handedly many warriors." ||41.21||

Then અપ્પુડુ આ પ્રમદાવનુડુ અંટે સીતા રક્ષકુડગુ હનુમ, પ્રમદાવન તોરણમુનુ એક્કિ, પ્રમદાવન રક્ષકુલતો યુદ્ધાનિકિ સિદ્ધમુગા કૂર્ચુંટાડુ. આ માટતો નલભૈ ઓકટવ સર્ગ સમાપ્તમુ.

Describing all this the poet says, the protector who came to protect Sita, destroyed the garden of pleasure of Ravana.
Having done enough to create a problem for Ravana,
Hanuma stood on the archway ready to face the Rakshasas.

With that the Sarga forty-one comes to an end.

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે આદિકાવ્યે વાલ્મીકીયે
ચતુર્વિંશત્ સહસ્રિકાયાં સંહિતાયામ્
શ્રીમત્સુંદરકાંડે એકચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ||

Thus ends Sarga forty-one of Sundarakanda of Ramayana the first ever poem composed in Sanskrit , the first poet sage Valmiki

||om tat sat||